Lũ quét được các chuyên gia cho biết là dạng thiên tai nguy hiểm thường xảy ra tại khu vực miền núi và suối sâu vào mùa mưa. Với những người yêu camping, trekking hay khám phá thiên nhiên, việc nhận biết sớm dấu hiệu lũ quét và trang bị kỹ năng thoát hiểm là rất quan trọng. Hãy cùng Nghiện Cắm Trại tìm hiểu nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách phòng tránh lũ quét an toàn trong bài viết dưới đây.
Lũ quét là gì?
Lũ quét là hiện tượng dòng nước chảy xiết xuất hiện đột ngột tại khu vực miền núi, khe suối hoặc thung lũng sau những trận mưa lớn kéo dài. Không giống các dạng lũ thông thường, lũ quét có tốc độ rất nhanh và thường cuốn theo đất đá, cây cối, bùn đất nên mức độ tàn phá cực kỳ nguy hiểm.
Hiện tượng này thường xảy ra tại các khu vực có địa hình dốc, lòng suối hẹp hoặc nơi rừng đầu nguồn bị suy giảm nghiêm trọng. Chỉ trong thời gian ngắn, lũ quét có thể phá hủy nhà cửa, đường giao thông và cuốn trôi mọi vật cản trên đường đi.
Đối với những người yêu trekking, camping hoặc khám phá thiên nhiên, lũ quét là một trong những rủi ro ngoài trời nguy hiểm nhất vào mùa mưa. Nhiều người có thói quen dựng trại gần suối để thuận tiện lấy nước hoặc tận hưởng không khí mát mẻ nhưng đây lại là vị trí tiềm ẩn nguy cơ rất lớn khi thời tiết chuyển xấu bất ngờ.
Một điểm đáng sợ của hiện tượng lũ quét thường xảy ra rất nhanh và khó phản ứng kịp nếu không có kinh nghiệm quan sát dấu hiệu cảnh báo. Vì vậy, việc hiểu rõ nguyên nhân và kỹ năng sinh tồn khi gặp lũ quét là điều rất quan trọng với cộng đồng outdoor.
Nguyên nhân gây ra lũ quét
Lũ quét hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau như mưa lớn kéo dài, địa hình dốc và tác động từ con người. Tại khu vực miền núi, nước mưa thường đổ xuống khe suối với tốc độ rất mạnh, đặc biệt ở nơi có lòng suối hẹp hoặc sườn dốc cao. Đây cũng là lý do nhiều vụ lũ quét thường xảy ra tại các cung trekking, khu camping gần suối hoặc thung lũng thấp vào mùa mưa.
Ngoài yếu tố tự nhiên, tình trạng chặt phá rừng, khai thác đất đá và xây dựng thiếu kiểm soát cũng làm tăng nguy cơ lũ quét. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng cực đoan với nhiều trận mưa lớn bất thường. Vì vậy, người đi outdoor hoặc đi camping mùa mưa nên thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết và tránh dựng trại gần suối để đảm bảo an toàn.
Dấu hiệu nhận biết lũ quét sắp xảy ra
Lũ quét thường xuất hiện rất nhanh nhưng vẫn có một số dấu hiệu cảnh báo mà người đi outdoor có thể nhận biết sớm để kịp thời thoát khỏi khu vực nguy hiểm.
Mưa lớn kéo dài nhiều giờ liên tục
Nếu khu vực cắm trại xuất hiện mưa lớn liên tục trong nhiều giờ, đặc biệt ở vùng núi, cần cảnh giác nguy cơ lũ quét. Ngay cả khi nơi dựng trại chỉ mưa nhỏ, mưa lớn ở thượng nguồn vẫn có thể gây dòng nước đổ xuống bất ngờ. Khi cắm trại mùa mưa, nên hạn chế dựng lều gần suối hoặc khe nước để tránh bị động khi thời tiết thay đổi vào ban đêm.
Nước suối dâng nhanh bất thường
Đây là dấu hiệu rất nguy hiểm. Nếu mực nước suối tăng nhanh chỉ trong thời gian ngắn, khả năng cao đang có lượng nước lớn từ thượng nguồn đổ về. Trong trường hợp này, cần nhanh chóng di chuyển lên vị trí cao hơn thay vì tiếp tục ở lại khu vực gần suối.
Dòng nước chuyển màu đục và có nhiều rác, cành cây
Khi nước suối đột ngột chuyển sang màu đục và xuất hiện nhiều cành cây, lá hoặc rác trôi mạnh, đó có thể là dấu hiệu đất đá từ phía trên đang bị cuốn xuống. Đây thường là cảnh báo lũ quét sắp xuất hiện trong thời gian rất ngắn.
Xuất hiện tiếng nước lớn từ thượng nguồn
Nhiều người từng gặp lũ quét cho biết trước khi dòng nước xuất hiện thường có tiếng ầm lớn từ xa giống tiếng gió mạnh hoặc tiếng thác đổ. Nếu nghe thấy âm thanh bất thường khi camping gần suối, cần rời khỏi khu vực ngay lập tức và di chuyển lên nơi cao.
Đất đá rơi hoặc cây rung chuyển gần suối
Hiện tượng đất đá nhỏ rơi xuống hoặc cây cối rung lắc bất thường gần dòng suối có thể cho thấy dòng nước mạnh đang hình thành phía trên. Đây là dấu hiệu rất nguy hiểm nhưng nhiều người mới đi camping thường bỏ qua do thiếu kinh nghiệm ngoài trời.
Kỹ năng sinh tồn khi đi camping gặp lũ quét
Khi gặp lũ quét, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm. Không nên cố bảo vệ đồ đạc hoặc quay lại lấy vật dụng cá nhân vì dòng nước có thể xuất hiện rất nhanh.
Nếu đang camping gần suối, hãy:
- Di chuyển ngay lên vị trí cao
- Tránh xa lòng suối và khu vực thấp
- Không cố băng qua dòng nước chảy xiết
- Giữ liên lạc với nhóm đi cùng
Trong trường hợp phải di chuyển ban đêm, nên dùng đèn pin và đi theo nhóm để tránh lạc đường hoặc té ngã.
Ngoài ra, người đi outdoor mùa mưa nên chuẩn bị:
- Pin dự phòng
- Đèn pin chống nước
- Áo mưa gọn nhẹ
- Còi cứu hộ
- Bộ sơ cứu cá nhân
- Ứng dụng theo dõi thời tiết
Một kinh nghiệm quan trọng là không dựng trại quá gần suối dù thời điểm ban đầu nước rất cạn. Nhiều vụ lũ quét xảy ra vào ban đêm khiến người camping không kịp phản ứng do chủ quan về vị trí dựng lều.
Bên cạnh đó, nên ưu tiên camping tại khu vực có dân cư hoặc campsite an toàn trong mùa mưa thay vì chọn các địa điểm quá hoang sơ. Việc có sẵn đường thoát hiểm và khu vực trú ẩn an toàn sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro khi thời tiết xấu bất ngờ.
Lũ quét là dạng thiên tai nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro nếu bạn chuẩn bị kỹ kỹ năng sinh tồn và theo dõi thời tiết cẩn thận trước mỗi chuyến đi. Với những người yêu trekking, camping hay khám phá thiên nhiên, việc nhận biết sớm dấu hiệu lũ quét sẽ giúp hành trình an toàn hơn. Đừng quên theo dõi website Nghiện Cắm Trại để cập nhật thêm nhiều kinh nghiệm camping và kiến thức outdoor hữu ích.
