Đi lạc trong rừng là tình huống không ai mong muốn nhưng hoàn toàn có thể xảy ra khi trekking, cắm trại hay khám phá thiên nhiên, đặc biệt với người ít kinh nghiệm. Trong khoảnh khắc mất phương hướng, việc hoảng loạn thường khiến tình hình trở nên nguy hiểm hơn nếu không biết cách xử lý đúng. Bài viết này, Nghiện Cắm Trại sẽ giúp bạn nắm được cách xác định hướng trong rừng và cầu cứu hiệu quả ngay cả khi không có thiết bị hỗ trợ.
Nguyên tắc STOP khi đi lạc trong rừng
STOP là viết tắt của Stop (Dừng lại), Think (Suy nghĩ), Observe (Quan sát) và Plan (Lập kế hoạch), trong đó mỗi bước đều đóng vai trò sống còn khi con người nhận ra mình đã mất phương hướng. Nguyên tắc STOP yêu cầu người đi lạc dừng di chuyển ngay lập tức, bởi việc tiếp tục đi trong trạng thái hoảng loạn thường khiến khoảng cách với điểm an toàn ngày càng xa và làm đội cứu hộ khó xác định vị trí.
Một số hành động cơ bản cần thực hiện theo nguyên tắc STOP gồm:
- Dừng lại, hít thở sâu và kiểm soát nhịp tim.
- Xác định lần cuối cùng còn nhận biết được vị trí.
- Kiểm tra vật dụng sinh tồn đang mang theo.
- Lập kế hoạch ưu tiên nước, trú ẩn và tín hiệu cầu cứu.
Cách xác định phương hướng khi bị lạc trong rừng
Cách xác định phương hướng khi bị lạc trong rừng tránh di chuyển ngẫu nhiên và giảm nguy cơ đi sâu hơn vào khu vực nguy hiểm. Phương hướng trong rừng có thể được xác định bằng công cụ, thiên nhiên và địa hình, trong đó mỗi phương pháp đều có ưu điểm và hạn chế.
La bàn giúp xác định hướng Đông Tây Nam Bắc một cách ổn định, vì từ trường Trái Đất không phụ thuộc vào thời tiết hay ánh sáng. Bản đồ địa hình kết hợp với la bàn cho phép người đi lạc xác định vị trí tương đối dựa trên đồi núi, thung lũng và dòng suối.
Mặt trời cung cấp dấu hiệu phương hướng ban ngày, vì mặt trời mọc ở hướng Đông và lặn ở hướng Tây, đồng thời bóng của vật thể thẳng đứng cho biết trục Đông – Tây vào buổi trưa. Dòng suối thường chảy từ cao xuống thấp và dẫn về khu vực dân cư hoặc sông lớn, nên việc đi dọc theo suối đôi khi giúp tiếp cận khu vực có người sinh sống, dù không phải lúc nào cũng an toàn.
Rêu cây có thể mọc nhiều ở phía ẩm và ít nắng, thường là phía Bắc ở Bắc bán cầu, nhưng dấu hiệu này không tuyệt đối và dễ gây sai lệch nếu phụ thuộc hoàn toàn. Sai lầm phổ biến khi xác định phương hướng là tin vào một dấu hiệu duy nhất, bởi môi trường rừng có nhiều yếu tố gây nhiễu như địa hình dốc, tán cây dày và thời tiết thay đổi.
Tìm nguồn nước sạch để duy trì sự sống
Nguồn nước trong rừng thường xuất hiện ở thung lũng, khe suối, chân núi và nơi có thảm thực vật xanh tốt. Dấu hiệu của nguồn nước tiềm năng bao gồm côn trùng bay thấp, động vật thường xuyên qua lại và tiếng nước chảy. Nước chảy từ suối nhỏ thường an toàn hơn nước tù đọng, vì dòng chảy giảm nguy cơ tích tụ vi khuẩn.
Nước trong rừng không phải lúc nào cũng an toàn để uống trực tiếp, vì vi sinh vật và ký sinh trùng có thể gây tiêu chảy hoặc nhiễm trùng. Đun sôi nước giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và là phương pháp làm sạch hiệu quả nhất khi có thể tạo ra lửa. Lọc nước qua vải, cát hoặc than giúp loại bỏ cặn bẩn, nhưng không thay thế hoàn toàn việc đun sôi.
Tìm nguồn thức ăn an toàn trong rừng
Nguồn thức ăn tạm thời trong rừng có thể bao gồm côn trùng ăn được, cá nhỏ ở suối, và một số loại quả quen thuộc nếu người đi rừng có kiến thức nhận diện. Nhiều loại thực vật trong rừng chứa độc tố, vì vậy việc ăn thử không kiểm soát có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng.
Quy tắc an toàn khi tìm thức ăn trong rừng là không ăn bất kỳ loại cây, quả hoặc nấm nào nếu không chắc chắn về độ an toàn của chúng. Côn trùng như dế, châu chấu thường an toàn hơn nếu được nấu chín, vì nhiệt độ cao giúp tiêu diệt ký sinh trùng.
Thức ăn trong rừng nên được sử dụng với mục tiêu duy trì năng lượng cơ bản, không nên tiêu tốn quá nhiều sức lực cho việc săn bắt phức tạp. Việc giữ sức và tránh chấn thương quan trọng hơn việc tìm kiếm bữa ăn đầy đủ.
Tìm chỗ có thể trú ngụ an toàn
Vị trí trú ngụ lý tưởng là nơi cao ráo, khô ráo, tránh gió mạnh và không nằm trên lối đi của thú rừng. Tránh trú dưới cây lớn dễ gãy, gần vách đá hoặc lòng suối có nguy cơ lũ quét. Vật liệu tự nhiên như cành cây, lá khô và thân cây có thể được sử dụng để dựng chỗ trú đơn giản. Chỗ trú ngụ cần đủ kín để giữ ấm nhưng vẫn thông thoáng để tránh ngạt khói nếu có lửa. Việc dựng chỗ trú trước khi trời tối giúp tiết kiệm năng lượng và giảm căng thẳng tâm lý.
Phát tín hiệu cầu cứu để được phát hiện sớm
Còi là công cụ phát tín hiệu hiệu quả, vì âm thanh đi xa hơn tiếng hét và tiết kiệm sức lực. Ba tiếng còi ngắn liên tiếp thường được hiểu là tín hiệu cầu cứu. Gương hoặc vật phản chiếu ánh sáng giúp thu hút sự chú ý của máy bay hoặc đội cứu hộ từ xa.
Lửa và khói là tín hiệu mạnh mẽ vào ban đêm và ban ngày, vì ánh sáng và cột khói dễ được phát hiện từ trên cao. Ký hiệu SOS tạo bằng đá, cành cây hoặc dấu vết trên mặt đất giúp truyền tải thông điệp rõ ràng cho đội tìm kiếm.
Giữ ấm cơ thể vào ban đêm trong rừng
Quần áo khô giúp giữ nhiệt hiệu quả hơn quần áo ướt, vì nước làm tăng tốc độ mất nhiệt của cơ thể. Lửa cung cấp nhiệt, ánh sáng và cảm giác an toàn, đồng thời giúp xua đuổi động vật hoang dã.
Vị trí nằm ngủ cần cách mặt đất bằng lớp lá khô hoặc cành cây, vì mặt đất lạnh hút nhiệt từ cơ thể. Tư thế ngủ co gọn giúp giảm diện tích tiếp xúc với không khí lạnh và giữ nhiệt tốt hơn. Ban đêm là thời điểm nguy hiểm nhất khi đi lạc trong rừng, vì tầm nhìn kém, nhiệt độ thấp và tâm lý dễ suy sụp, nên việc giữ ấm và nghỉ ngơi hợp lý đóng vai trò quyết định khả năng sống sót.
Việc hiểu và áp dụng các kỹ năng khi đi lạc trong rừng như nguyên tắc STOP, xác định phương hướng, tìm nước, trú ngụ, phát tín hiệu cầu cứu và giữ ấm ban đêm giúp tăng đáng kể cơ hội sống sót và được cứu hộ. Chuẩn bị kỹ lưỡng trước mỗi chuyến đi luôn là yếu tố then chốt để giảm rủi ro. Nghiện Cắm Trại khuyến khích bạn trang bị kiến thức an toàn trước khi khám phá thiên nhiên.
