Khi đi cắm trại ban đêm, xác định phương hướng bằng mặt trăng có thể là kỹ năng sinh tồn cực kỳ quan trọng nếu bạn lạc đường, mất sóng hoặc không có la bàn. Chỉ cần quan sát đúng cách, mặt trăng có thể giúp bạn ước lượng hướng Đông Tây Nam Bắc chuẩn để đi đường an toàn. Để hiểu rõ hơn về cách xác định phương hướng này, hãy cùng Nghiện Cắm Trại tham khảo chi tiết nội dung dưới đây.
Xác định phương hướng bằng mặt trăng theo ngày
Từ xa xưa, ông cha ta đã quan sát bầu trời để xác định phương hướng bằng mặt trăng và kiến thức ấy được đúc kết bằng những câu thơ dân gian dễ nhớ:
“Đầu trăng trăng khuyết ở Đông.
Cuối trăng trăng khuyết ở Tây.”
Hoặc đơn giản hơn:
“Đầu tháng Tây trắng.
Cuối tháng Tây đen.”
Xác định những ngày trước rằm Âm Lịch
Những ngày trước rằm (từ mùng 1 đến khoảng ngày 14 Âm lịch), mặt trăng đi từ trăng non đến trăng bán nguyện, rồi đến gần trăng tròn. Mặt trăng mọc từ ban ngày hoặc đầu buổi tối, lặn muộn về đêm hoặc gần sáng. Phần sáng của mặt trăng lúc này luôn quay về phía Tây.
Khi quan sát mặt trăng vào buổi tối, nếu bạn thấy phần sáng nằm về bên phải, đó rất có thể là trăng trước rằm. Trong trường hợp này, bạn có thể áp dụng quy tắc đơn giản, gồm phía trăng sáng quay về thì hướng Tây, ngược lại là hướng Đông.
Xác định vào sau ngày rằm Âm Lịch
Sau ngày rằm (từ khoảng ngày 16 đến cuối tháng Âm lịch), mặt trăng bắt đầu khuyết dần và mọc muộn hơn. Mặt trăng sau ngày rằm mọc chủ yếu về đêm hoặc gần sáng, lặn vào buổi sáng hoặc ban ngày. Phần sáng của trăng sẽ quay về phía Đông.
Nếu bạn đang đi cắm trại ban đêm và thấy mặt trăng mọc khá muộn, hình lưỡi liềm có phần sáng nằm về bên trái, rất có thể đó là trăng sau rằm. Chú ý, phía trăng sáng là hướng Đông thì phía đối diện là hướng Tây.
Xác định hướng bằng mặt trăng kết hợp sao Hôm – sao Mai
Khi đi cắm trại hoặc rơi vào tình huống lạc đường ban đêm, xác định phương hướng bằng mặt trăng sẽ hiệu quả hơn rất nhiều nếu bạn biết cách kết hợp thêm vị trí sao Hôm – sao Mai. Hai ngôi sao này thực chất đều là sao Kim, là thiên thể sáng nhất trên bầu trời đêm sau Mặt Trăng và luôn xuất hiện gần đường chân trời Đông hoặc Tây. Chính đặc điểm này khiến sao Kim từ lâu đã được con người sử dụng như một mốc định hướng tự nhiên.
Vào đầu buổi tối, nếu bạn nhìn thấy một ngôi sao rất sáng xuất hiện sau hoàng hôn ở gần chân trời phía Tây, đó chính là sao Hôm. Lúc này, hướng sao Hôm chỉ chính là hướng Tây, bạn có thể đối chiếu với mặt trăng để xác định lại phương hướng.
Ngược lại, vào cuối đêm hoặc gần sáng, sao Mai sẽ xuất hiện rõ ràng ở phía Đông, báo hiệu thời điểm mặt trời sắp mọc. Khi quan sát thấy sao Mai, bạn có thể xác định ngay hướng Đông, sau đó đối chiếu với mặt trăng, đặc biệt là vào những ngày sau rằm khi phần sáng của trăng thường quay về phía Đông.
Một số lưu ý khi xác định phương hướng bằng mặt trăng
Dù là một kỹ năng tự nhiên hữu ích, xác định phương hướng bằng mặt trăng vẫn mang tính ước lượng và phụ thuộc nhiều vào điều kiện quan sát thực tế. Do đó, hãy chú ý một vài điều sau để đảm bảo tìm được đúng hướng đi:
- Không áp dụng khi điều kiện quan sát kém như trời nhiều mây, sương mù dày hoặc ánh sáng bị che khuất.
- Khi mặt trăng nằm gần đỉnh đầu, việc suy ra hướng Đông, Tây sẽ khó và kém chính xác hơn so với lúc trăng mới mọc hoặc sắp lặn.
- Thay vì chỉ dựa mỗi mặt trăng và các ngôi sao, hãy chú ý thêm các yếu tố ngoại cảnh khác nữa như dòng nước, hướng gió,…
- Ngay cả khi đã xác định được phương hướng, hãy cân nhắc tình trạng sức khỏe, thời tiết và địa hình trước khi di chuyển.
FAQs – Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số câu hỏi khác xoay quanh vấn đề xác định phương hướng bằng mặt trăng được Nghiện Cắm Trại tổng hợp và giải đáp chi tiết:
Mặt trăng mọc hướng nào và lặn ở hướng nào?
Mặt trăng luôn mọc ở hướng Đông và lặn ở hướng Tây, tương tự như Mặt Trời. Tuy nhiên, vị trí mọc và lặn có thể lệch nhẹ về Đông Bắc, Đông Nam, Tây Bắc hoặc Tây Nam tùy theo mùa và vĩ độ, nhưng sai lệch này không lớn và vẫn đủ để bạn sử dụng trong việc xác định phương hướng bằng mặt trăng.
Mặt trăng mọc lúc mấy giờ?
Giờ mọc của mặt trăng thay đổi theo từng ngày âm lịch, trung bình muộn hơn khoảng 45 – 50 phút mỗi ngày. Đầu tháng, trăng thường mọc ban ngày, còn sau rằm trăng mọc muộn về đêm hoặc gần sáng.
Mặt trăng lặn lúc mấy giờ?
Thời điểm mặt trăng lặn ngược lại với giờ mọc và cũng phụ thuộc vào ngày âm lịch. Trước rằm, trăng thường lặn vào nửa đêm hoặc gần sáng, sau rằm trăng lặn vào buổi sáng hoặc ban ngày.
Xác định phương hướng bằng mặt trăng là kỹ năng tự nhiên hữu ích giúp bạn chủ động hơn khi đi cắm trại hoặc phải di chuyển ngoài trời ban đêm mà không có la bàn hay GPS. Hy vọng với các chia sẻ kinh nghiệm ở trên từ Nghiện Cắm Trại, bạn đã hiểu rõ hơn về cách xác định hướng theo cách này nhé!
